Mistisizm ve Tasavvuf

by

Mistisizm ve Tasavvuf

Yol odur ki, doğru vara
Göz odur ki, Hakkı göre
Er odur ki alçak dura
Yüceden bakan göz değil (Yunus)
….
Dostum TheLostHighWay, Zato Ichi isimli yazıya eklediği yorumunda Yunus dörtlüğüne, dolayısıyla mistisizm / tasavvuf eksenlerinin iyi tespit edilmiş olması gerektiğine işaret etti. Hafif de kulağımı çekerek “Yunus’un burada ne işi var!” demeye getirdi. Kendisinin bahsettiği ve benim de tamamen katıldığım rahatsızlığı, uzak doğu mistisizmi gibi hassas bir meselenin damla sakızı tadında herkesin ağzında eğilip bükülmesi idi. Uzak doğu mistisizminin hassasiyeti de zatından değil, işaret ettiği, ele aldığı işlerin “tasavvuf” la sık sık ilişkilendiriliyor olmasından idi. Dillerde pelesenk olan bu iş dostumun canını çok sıkmış olmalı ki halis süte halel gelmesin, sulanmasın istiyor. Haklıdır…Şimdi;

Bir kişinin ortaya koyduğu parça eserler; yazın, görsel sanatlar vesair hangi alanda çaba sarf ediyorsa artık…Bunlar bir yeküne ulaştığında, (sona ermiştir ya da devam ediyordur) bu bütünün bir “taraf”a ait olmasını savunurum. Bütün bize, onu ortaya koyanın; bakışı, anlayışı, tarzı hakkında fikir verebilmeli. Bahsettiğim bu taraf; yeknesak değildir, farklı estetik alanlarında farklı izdüşümleri de olabilir bu bütünün ancak izdüşümdür, yani temel ve kalın bir çizgi eser vereni devamlı takip etmeli. Yeter ki esaslı bir bakış açısı olsun tüm işlerin, yoksa yapılan edilene hayıflanırım …Kendi öz eleştirim için söylüyorum bunları.

Hal böyleyken, hadi lan kalkın ferrarilerimizi satıp doğuya gidelim, yoga filan yapar, yer sofrasında yemek yeriz, döşekte yatar biraz da uzaklara buğulu baktık mı al sana yetişkin ruh teresliğine prim verip tasavvufa “İslam Mistisizmi” lafzı altında deve kuşu bakışıyla bakacak değilim. Tasavvuf tasavvuftur. Kendi terminolojisi içerisinde, kendi kavramlarıyla konuşulunca ortaya anlaşılır bir şey çıkar anca. Yunus da tasavvuf ehlidir. Söylediği her söz, yaptığı her iş tasavvuf içredir. Ne var ki bir söz söylendikten sonra, onu kuran sözcükler sayısız imgeye sahip olabilirler. Doğrusu, sözün kullanıldığı yerde nasıl bir anlama sahip olabileceği kestirmek ve öylece kullanabilmektir, bu hususta yanlışım olursa beni düzeltmenizi rica ederim;

“…Yol odur ki doğru vara…”
Buradaki yol, benim yorumda bahsettiğim “istikamet” anlamına gelir. İstikamet, içinde bir disiplini barındırıyorsa istikamettir / yoldur. Bu yol tasavvufta Hakka götürür. Beşeri bir öğretiye dayandırarak tutturduğu istikamet de mistik bir samurayı varsın “kötüleri yok etmek” gibi mutlak bir iyilik hedefine götürmüş olsun…Farklı şeylerdir bunlar. Ancak, bir yorum yazısıdır bu, içerisine alınan kavramlar da bu anlatının sınırları çerçevesinde değerlendirilse yeridir.

“…Göz odur ki Hakkı göre…”
Yunus, tasavvufun son basamağına gelinmeden, kamil olmadan Hakkın görülemeyeceğini, böylelikle seyrin bu noktasına kadar kimseye gözün lazım olmadığını, göz olsa da Hakkı görmeyen (göz derken başımızdaki optik alıcıdan bahsetmiyor olsa gerek) gözün bir işe yaramayacağını söylüyor. İmdi, hakikat Haktandır.Takeshi Kitano’nun paradigmasını yersiz, beşeri ve temelsiz kabul etsek de, insanda gerçeği görenin gözden başka bir şey olduğunu söylüyor …

“…Er odur ki alçak dura…”

Fazla söze hacet yok. Yorumda sıkça bahsettim…
<!–[if !supportLineBreakNewLine]–>
<!–[endif]–>

“…Yüceden bakan göz değil”
Yunus bu mısrada, kibirin olumsuzluğunu, ruhunu ehlileştirmek için yola çıkmış insanın kibir sahibi olamayacağını, böyle kişilerin de yukarıda bahsettiğimiz “göz” e sahip olmadıklarını vurguluyor. Takeshi Kitano da anlatısını çıkıkçı gibi sade, gösterişsiz bir kişi üzerinden idame ettirmiştir. Bu minvalde bir paralellik kurulabilir. Ancak, son mısrayı farklı bir okuma ile de okumak istiyorum ben. Şöyle ki; Yüce, kemalat noktasıdır ve seyrini bu noktaya taşıyabilmiş ruh ise “görebilme” işini başındaki gözle yapmıyor artık. Sezgiye bir atıf şeklinde bir okumaydı benimkisi. Zato Ichi filmi de “gözlerim açık ama hiçbir şey görmüyorum” tarzında bir sözle bitiyordu…..

Etiketler:

Bir Yanıt to “Mistisizm ve Tasavvuf”

  1. yemek Says:

    mükemmel bir yazı olmuş, ellerinize sağlık, tebrik ederim.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s


%d blogcu bunu beğendi: